De procedure & ontvankelijkheidseisen

Het formulier, de bijlagen en verzending

Het officiële formulier moet volledig worden ingevuld, ondertekend en per post aan het Hof worden gestuurd. Voeg kopieën toe van de relevante nationale beslissingen en stukken waaruit blijkt dat de klacht in Nederland is aangevoerd. Stuur geen originelen: ingezonden stukken worden niet teruggestuurd. Een fax onderbreekt de klachttermijn niet.

Wat moet duidelijk uit het formulier blijken?

• de relevante feiten, chronologisch en beknopt;
• welke artikelen van het EVRM volgens u zijn geschonden en waarom;
• welke nationale rechtsmiddelen zijn gebruikt;
• wat de definitieve nationale beslissing is en wanneer die is genomen;
• een volledige lijst van bijlagen.

Waarop klachten stranden

• de geldende klachttermijn is verstreken;
• niet alle nationale rechtsmiddelen zijn uitgeput;
• de klacht is in de nationale procedure niet naar voren gebracht;
• het formulier is onvolledig of de vereiste stukken ontbreken;
• de klacht gaat in feite over de weging van feiten en bewijs.

Wie behandelt de klacht?

Een alleenzittende rechter kan een klacht niet-ontvankelijk verklaren wanneer daarover geen redelijke twijfel bestaat. Een comité van drie rechters kan onder meer zaken behandelen waarin vaste rechtspraak bestaat. Een Kamer van zeven rechters behandelt andere zaken. De Grote Kamer van zeventien rechters komt alleen in uitzonderlijke gevallen in beeld; een klacht gaat daar niet rechtstreeks naartoe.

Wordt een zaak aan de staat meegedeeld, dan wisselen partijen doorgaans schriftelijke opmerkingen uit. Het Hof kan partijen vragen een minnelijke schikking te onderzoeken. Zittingen zijn openbaar, maar komen veel minder vaak voor dan schriftelijke behandeling. Na communicatie is vertegenwoordiging door een advocaat in beginsel vereist.

Beslissing, arrest en uitvoering

Een beslissing gaat veelal over de ontvankelijkheid. Een arrest bevat het oordeel over de gestelde schending. Definitieve arresten zijn bindend voor de betrokken staat. Het Comité van Ministers van de Raad van Europa houdt toezicht op de uitvoering; het EHRM voert een arrest niet zelf uit.

Een Kamerarrest wordt volgens de regels van het Verdrag definitief. Een verzoek om verwijzing naar de Grote Kamer is geen gewoon hoger beroep en wordt alleen in uitzonderlijke zaken aanvaard. Bij een vastgestelde schending kan het Hof onder voorwaarden een billijke genoegdoening voor schade of kosten toekennen.

Voorlopige maatregelen

In uitzonderlijke situaties kan het Hof op grond van Rule 39 een voorlopige maatregel treffen bij een dreigend risico op onherstelbare schade. Dit is een noodprocedure met een hoge drempel, vaak rond een reëel en onmiddellijk gevaar voor leven of lichamelijke integriteit. Het is geen manier om een gewone klacht sneller te laten behandelen.

Is een advocaat verplicht?

Voor het eerste indienen van een klacht is een advocaat niet verplicht. Zodra het Hof de klacht aan de betrokken staat meedeelt, is vertegenwoordiging door een advocaat in beginsel wel vereist, tenzij het Hof anders beslist. Het Hof kent onder voorwaarden een beperkte eigen rechtsbijstand, maar wijst daarmee niet zelf een advocaat aan.

Officiële informatie

Raadpleeg ook de actuele informatie van het EHRM over Nederlandstalige uitleg in 50 vragen, de Nederlandstalige vragen en antwoorden en de informatie over voorlopige maatregelen.